A polyester scarf.

Ffocws ar ffabrig: ffabrigau synthetig

Mae ein ffocws ar ffabrig diweddaraf yn edrych ar ffabrigau synthetig. Darganfyddwch fwy am y mathau gwahanol o ffibrau gwneud a sut i ofalu amdanynt.

Beth yw ffabrigau synthetig?

Caiff ffibrau synthetig (ffibrau gwneud) eu cynhyrchu trwy uno monomer cemegol â pholymer, trwy ddefnyddio adwaith cemegol o’r enw polymeriad. Y cemegau a ddefnyddir fel arfer yw sodiwm hydrocsid a charbon disylffid (deilliadau o lo, olew neu nwy naturiol).

Caiff yr hylif o gemegau ei orfodi trwy dyllau bychan o’r enw nyddolion, i gynhyrchu edafedd. Wrth i’r hylif ddod allan o’r nyddolion i’r aer, mae’n oeri ac yn ffurfio edau fechan o ffibr edafedd parhaus. Mae proses dirdroi yn troi’r edafedd yn edau. Ychwanegir lliwiau cyn iddynt gael eu gwehyddu i wneud ffabrig.

Gellir ychwanegu cemegau eraill i wneud yn ffabrig yn fwy meddal, yn rhydd o grychau, yn wrthfflam, yn wrth-ddŵr, yn wrthstaen neu’n wrth-wyfynnod.

Manteision defnyddio ffabrigau synthetig

Yn aml, mae ffibrau synthetig yn fwy gwydn, yn gryfach ac yn fwy cadarn o’u cymharu â ffibrau naturiol. Maent hefyd;

  • Yn sychu’n gyflym iawn
  • Yn fwy amsugnol
  • Yn cael eu defnyddio i wneud ffabrigau gwrth-ddŵr, ac
  • Yn cael eu defnyddio i wneud ffabrigau elastig/ymestyn ar gyfer dillad nofio a dillad isaf.

Anfanteision ffabrigau synthetig

Ar ddiwedd eu hoes, ar y cyfan, nid yw’r gwastraff a gynhyrchir gan ffibrau synthetig yn dda iawn i’r amgylchedd.

  • Pan gânt eu llosgi, gallant gynhyrchu nwyon gwenwynig.
  • Pan gânt eu hanfon i safleoedd tirlenwi, maent yn cymryd amser hir i ddirywio oherwydd nad ydynt yn fioddiraddadwy a gall y cemegau a ddefnyddir i’w gweithgynhyrchu gael eu rhyddhau i’r amgylchedd.

Ni ddylid gwisgo ffabrigau synthetig mewn ceginau na labordai (oni bai eu bod nhw wedi cael eu dylunio’n benodol at y diben hwn) gan fod y ffibrau’n toddi wrth gynhesu, sy’n eu gwneud nhw’n beryglus iawn.

Mathau o ffabrigau synthetig

Dyma’r ffibrau synthetig mwyaf cyffredin a ddefnyddir:

Asetad: Mae’n deillio o seliwlos. Nid yw’n crychu ac mae hefyd yn gwrthsefyll crebachu, gwyfynod a llwydni. Mae’n edrych yn foethus, yn teimlo’n feddal a chras, ac yn gorwedd yn dda. Fel arfer, dylech sychlanhau asetad pur yn unig. Yn gyffredinol, caiff ei ddefnyddio ar gyfer leinin ffrogiau a dillad achlysuron arbennig.

Acrylig: Mae wedi cael ei wneud o betrocemegyn o’r enw acrylontrile. Mae’n ysgafn ac yn gryf, ond mae ei arwyneb yn anwastad. Mae’n gynnes ac yn feddal fel gwlân, ond nid yw’n amsugno dŵr. Gall dillad sydd wedi cael eu gwneud o acrylig pur belenu’n hawdd. Caiff ei ddefnyddio’n bennaf i wneud dillad cynnes, fel blancedi a siwmperi.

Lyocell: Math o reion wedi’i wneud o seliwlos. Mae’n teimlo’n feddal ac yn gorwedd yn debyg i reion, ond mae’n llawer mwy gwydn ac llawer cryfach pan fydd yn wlyb. Felly, fel arfer, gellir ei olchi a’i sychu mewn peiriant. Mae ganddo ddisgleirdeb ysgafn, mae’n anadladwy/amsugnol, ac nid yw’n crebachu/crychu. Caiff nifer o fathau gwahanol o ddillad eu gwneud allan o lyocell, gan gynnwys ffrogiau, siwtiau, dillad chwaraeon a throwsusau. Caiff lyocell ei ddefnyddio hefyd ar gyfer dodrefn cartref, fel llenni, clustogwaith a llieiniau bwrdd.

Microffibr: Mae wedi cael ei wneud o edafedd acrylig, neilon, polyester neu reion sydd â gwead hynod fain. Gellir ei wehyddu mor dynn fel na all gwynt, glaw nac oerfel dreiddio’r ffabrig, felly mae’n boblogaidd ar gyfer cynhyrchu cotiau glaw. Mae ganddo allu amsugno, felly mae’n boblogaidd ar gyfer dillad chwaraeon hefyd. Gellir ei olchi. 

Neilon: Mae wedi cael ei wneud o bolyamid. Mae’n hynod gryf, elastig, ysgafn, yn gwrthsefyll treulio ac yn gorwedd yn dda hefyd. Mae’n hawdd ei olchi (gan nad yw baw yn glynu wrtho) ac mae’n sychu’n gyflym hefyd. Mae’n cymysgu’n dda â ffibrau naturiol i’w wneud yn wydn a galluogi iddo ymestyn. Gall fod yn statig iawn, mae’n toddi mewn gwres uchel ac mae’n anghyfforddus i’w wisgo mewn tywydd cynnes gan nad yw’n amsugno lleithder. Caiff ei ddefnyddio ar gyfer pethau fel hosanwaith, dillad isaf, dillad nofio a dillad chwaraeon.

Polyester: Mae wedi cael ei wneud o bolyethylen terephthalate. Mae’n decstil gwydn, meddal a chryf, sy’n sychu’n gyflym, nad yw’n crychu, ac mae’n cadw ei siâp gwreiddiol yn dda. Mae’n cymysgu’n dda â ffibrau naturiol, fel cotwm neu wlân, neu gyda ffibrau artiffisial, i wneud y ffabrig yn fwy gwydn ac yn haws i’w olchi. Caiff ei ddefnyddio ar gyfer y rhan fwyaf o fathau o ddillad gan ei fod mor wydn ac yn rhad i’w gynhyrchu. Fodd bynnag, mae’n denu trydan statig a gall staenio’n eithaf hawdd.

Polypropylen: Mae’n ffibr ysgafn iawn sy’n gryf, yn gwrthsefyll treulio a hefyd yn gwrthsefyll staeniau, statig, golau’r haul ac arogleuon. Mae ganddo nodweddion insiwleiddio uchel ac mae’n amsugno lleithder yn effeithiol. Caiff ei ddefnyddio ar gyfer defnydd perfformiad uchel i wneud gwarbaciau, dillad dringo mynyddoedd, dillad nofio ac ati. Gellir ei olchi ar dymheredd isel ac mae’n sychu’n gyflym.

Polyfinyl Clorid (PVC): Mae’n ffabrig gwrth-ddŵr, â gwead fel rwber sydd fel arfer yn cynnwys cefnyn wedi’i wehyddu o ffibrau polyester â chaen o blastig disglair. Yn nodweddiadol, mae’r haen blastig ei hun yn gymysgedd o PVC a pholywrethan (PU). Mae 100% PVC yn cynhyrchu ffabrig anystwyth â sglein gloyw, ac mae 100% PU yn cynhyrchu ffabrig ymestyn â sglein sidan. Nid yw ffabrig PVC yn ‘anadlu’, felly gall fod yn anghyfforddus i’w wisgo. Ni ddylid ei ymestyn chwaith. Fel arfer, caiff ei sychu’n lân ond gellir ei olchi â llaw â sebon ysgafn, os oes angen. Yn gyffredinol, caiff ei ddefnyddio ar gyfer dillad fel cotiau glaw a dillad amddiffynnol, ond gellir ei ddefnyddio ar gyfer trowsusau, topiau, sgertiau ac ati hefyd.

Reion (sydd hefyd yn cael ei adnabod fel fiscos): Mae wedi cael ei wneud o seliwlos atgynyrchiedig. Mae ganddo nodweddion tebyg i sidan - golwg gloyw, mae’n gorwedd yn dda, mae’n amsugnol iawn, ac nid oes unrhyw broblemau o ran statig a phelenu. Caiff ei ddefnyddio ar gyfer blowsys, ffrogiau, siacedi, dillad isaf, leininau, dillad chwaraeon, siwtiau, teis ac ati. Mae’n bwysig iawn darllen label gofal dilledyn reion. Yn wreiddiol, roedd reion yn ffibr ‘sychlanhau’n unig’. Fe wnaeth cynhyrchwyr ffibr ddarganfod wedyn y gallent greu reion golchadwy trwy roi gorffeniadau ar arwyneb y ffabrig ar ôl ei greu. Fodd bynnag, roedd hyn yn gwneud y ffabrig yn ddrud, felly mae llawer o’r ffabrig reion sydd ar y farchnad yn parhau i fod yn reion heb ei drin, ac yn ‘sychlanhau’n unig’. Mae hyn yn golygu, os caiff ei olchi, gall grebachu (cymaint â dau neu dri maint weithiau), a phylu, neu gall y lliw waedu. Gall y ffabrig fynd yn anystwyth a chras hefyd.

Pan mae reion yn wlyb, mae’n colli hyd at 50% o’i gryfder ac nid yw’n gwrthsefyll treulio’n dda iawn, felly golchi â llaw mewn dŵr oer a sychu’r dilledyn yn wastad neu ar lein ddillad sydd orau.

Spandex (sydd hefyd yn cael ei adnabod fel lycra neu elastane): Cyd-bolymer polyester-polywrethan yw hwn. Mae’n ysgafn, yn gryf, yn elastig iawn ac nid yw’n amsugno dŵr nac olewau. Mae’n gryfach ac yn fwy gwydn na rwber ac mae bob amser yn dychwelyd i’w siâp gwreiddiol ar ôl ymestyn. Fel arfer, caiff ei gymysgu gyda ffibrau naturiol, ond gellir ei gymysgu gyda neilon hefyd. Caiff spandex ei ddefnyddio i wneud dillad lle mae angen elastigedd parhaol, fel teits, dillad chwaraeon, dillad nofio a chorsedau. Caiff ei ddefnyddio mewn dillad sydd i fod i lynu wrth y corff ac, ar yr un pryd, bod yn gyfforddus. Mae’n olchadwy.

Gofalu am ffabrigau synthetig

Mae llawer o ffibrau synthetig yn ansefydlog yn gemegol ac yn afliwio, yn dirywio neu’n syrthio’n ddarnau wrth fynd yn hŷn. Bydd cael ei amlygu i olau yn cyflymu’r problemau hyn, felly dylech eu cadw i ffwrdd o olau’r haul.

Dylech gyfeirio bob amser at label gofal dilledyn i ddeall sut i olchi eich dilledyn.