Ffocws ar ffabrig - Les

Darganfyddwch y ffabrig addurnol a main, sef les.

Mae les yn ffabrig neu’n drim addurnol a main, a wneir trwy ddirdroi/dolennu edau gyda’i gilydd mewn patrymau neu trwy ei frodio ar ffabrig sylfaen, fel rhwyd. Weithiau, mae rhannau bach o’r ffabrig sylfaen yn cael eu torri allan e.e. ar gyfer Broderie Anglaise. Yn aml, mae’n wyn neu’n hufen, ond mae hefyd ar gael mewn nifer o liwiau eraill. Mae dyluniadau botanegol fel arfer yn nodwedd.

Hanes

Yn draddodiadol, roedd les yn cael ei wneud â llaw, naill ai gan ddefnyddio lliain, sidan, edafedd aur neu arian, gan ddefnyddio nodwydd ac edau unigol (les nodwydd) neu gydag edafedd lluosog (les bobin). Roedd yn gymhleth iawn ac yn cymryd llawer o amser i’w wneud, ac roedd yr edafedd yn ddrud iawn. Erbyn yn gynnar yn y 1500au, roedd les yn cael ei ddefnyddio i addurno dillad a lliain yn y cartref mewn cartrefi cyfoethog, ac ar gyfer y glerigiaeth yn Ewrop a Gogledd America.

Datblygodd dulliau gwneud les yn ystod y chwyldro diwydiannol. Cynhyrchwyd y les cyntaf gyda pheiriant yn ystod diwedd y 1700au, gan ddefnyddio ffibrau rhatach, fel cotwm, gan ei wneud yn fwy fforddiadwy.

large_Lace_original_150226262.jpg  

Ffasiwn

Mae ffasiwn yn hybu cynhyrchu les. Yn ystod cyfnod y Tuduriaid, roedd les nodwydd yn rhan hanfodol o bob gwisg llys Ewropeaidd, i fenywod a dynion. Defnyddiwyd les i arddangos cyfoeth a chwaeth dda'r gwisgwr. Fodd bynnag, yn dilyn y chwyldroadau Americanaidd a Ffrengig, roedd gwisgo les yn cael ei ystyried yn symbol atgas o aristocratiaid gorchfygedig.

Les wedi’i wneud â llaw

Yn gyffredinol, caiff hwn ei wneud yn fasnachol yn unig, mewn ardaloedd arbenigol, fel Burano yn yr Eidal, ac mae’n ddrud iawn. Mae’r dulliau’n cynnwys:

Les bobin - caiff edafedd eu dirwyn ar fobiniau pren neu asgwrn, a chaiff y les ei wneud mewn patrwm trwy ddirdroi edafedd o gwmpas ei gilydd, a’u d

large_Lace Black_598942688_0.jpg

al yn eu lle gyda phinnau ar glustog gadarn.  

Les nodwydd - caiff ei wneud gan ddefnyddio nodwydd ac edau. Gosodir motiffau a bwythir â llaw ar gefndir rhwyd fain. Caiff pwythau eu gweithio rhwng y motiffau i gwblhau’r patrwm.

Les wedi’i frodio – caiff motiffau eu brodio’n uniongyrchol ar ffabrig, fel lliain. Caiff yr ymylon eu gorffen gyda phwyth twll botwm, yna caiff y motiffau eu torri allan. Caiff mwy o bwythau eu gweithio ar y ffabrig i gysylltu’r motiffau. Mae Broderie Anglaise yn fersiwn o hyn, sy’n defnyddio patrymau blodeuol bach sy’n cynnwys tyllau cylch neu hirgrwn.

Les wedi’i grosio – caiff ei wneud gan ddefnyddio bachyn crosio main iawn a chotwm main neu edau lliain. Naill ai caiff ei weithio mewn un darn neu caiff motiffau unigol eu gwneud a’u huno gyda’i gilydd.

Mae dulliau eraill yn cynnwys les wedi’i wau (ar gyfer eitemau fel siolau) a les tabwrdd, lle defnyddir pwyth cadwyn trwy rwyd wedi’i ymestyn dros ffrâm.

Les wedi’i wneud â pheiriant

Ar ôl y chwyldro diwydiannol, daeth Nottingham yn brif ganolfan ar gyfer y diwydiant les rhwyd addurnedig yn Lloegr. Heddiw, caiff y rhan fwyaf o les ei wneud yn Tsieina.

Gan ddibynnu ar ansawdd y les a gynhyrchir a’r dull cynhyrchu, gall ei bris fod yn rhesymol (e.e. am les wedi’i wneud o ffilament synthetig, fel nylon neu bolyester, a ddefnyddir ar gyfer dilledyn bob dydd), neu’n ddrytach (e.e. ar gyfer les cordynnog a llawer o leiniau a ddefnyddir ar gyfer ffrogiau priodas).

Mae les wedi’i wneud â pheiriant ar gael mewn nifer o liwiau, a sawl math – trimiau les, ffabrigau les a motiffau les.

Ffabrig

Les gleiniog/â secwinau - fe’i defnyddir fel arfer ar gyfer gwisgoedd gyda’r nos neu wisgoedd priodas.

Les cordynnog - caiff cordiau eu pwytho ar ffabrig sail rhwyd i amlinellu’r dyluniadau. Caiff y dyluniadau eu llenwi. Fe’i defnyddir yn bennaf ar gyfer gwisgoedd gyda’r nos neu wisgoedd priodas.

Broderie Anglaise - fel arfer, caiff ei wneud o gotwm mewn arddull debyg i Broderie Anglaise â llaw. Fe’i defnyddir ar gyfer tops, dillad nos menywod ac ati.

Shiffon wedi’i frodio - ffabrigau shiffon wedi’u brodio â motiffau (blodeuog fel arfer) i edrych fel les. Weithiau, gosodir gleiniau i ychwanegu at yr addurn.

large_Lace_Broderie Anglaise_original_280954235.jpg

Tiwl wedi’i frodio - caiff tiwl main (rhwyd fain a meddal o ansawdd da) ei frodio â dyluniadau - blodeuog yn gyffredinol. Fe’i defnyddir ar gyfer gwniadwaith ac ar gyfer llenni rhwyd.

Mae mathau eraill o les wedi’i wneud â pheiriant yn cynnwys les guipure - defnyddir edau drom i frodio patrwm amlwg ond syml, fel llygad y dydd, ar ffabrig cefndir; les laser - caiff ffabrig sidan ei dorri â laser i mewn i siapiau amrywiol, yn ei frodio mewn patrymau trawiadol a dyluniadau 3 dimensiwn; les rhuban - caiff rhuban ei wnïo ar gefndir rhwyll addurnedig mewn chwyrliadau mawr a phatrymau rhosynnau.

Trimiau

Caiff les cul (hyd at oddeutu 10cm o led) ei wneud i’w bwytho ar ddillad. Fel arfer, mae un ymyl hir yn syth (yr ymyl y byddwch chi’n ei gwnïo ar y dilledyn), a’r  ymyl hir arall naill ai wedi’i siapio neu’n syth ac wedi’i frodio i’w hatal rhag rhaflo. Mae’r mathau sydd ar gael yn cynnwys Broderie Anglaise, arddull crosio, tiwl wedi’i frodio - a guipure.

Darganfyddwch fwy ar sut i ofalu am les