A red velvet curtain.

Ffocws ar ffabrig: melfed

Darganfyddwch fwy am y ffabrig moethus hwn.

Mae melfed yn ffabrig meddal, moethus â pheil byr, sy’n adlewyrchu golau, gan wneud i’r lliw newid gan ddibynnu o ba ongl y byddwch yn edrych arno. Credir y cynhyrchwyd melfed am y tro cyntaf yn y Dwyrain Pell ar ddechrau’r 14eg ganrif, lle cafodd ei ddefnyddio ar gyfer dillad fel gynau i deuluoedd brenhinol ac urddwisgoedd eglwysig.

Caiff melfed ei wneud trwy wehyddu dau drwch o’r ffabrig ar yr un pryd, sy’n cael eu torri ar wahân a’u rholio ar roliau ffabrig ar wahân. Pan gaiff ei liwio, mae gan y ffabrig ddyfnder lliw da. Gellir ei wneud o ffibrau naturiol fel cotwm, sidan a reion, ac o ffibrau synthetig hefyd, fel polyester, neilon, fiscos ac asetad. Defnyddir cymysgedd o’r ffibrau hyn hefyd e.e. fiscos wedi’i gymysgu â sidan. Gellir ychwanegu spandex at y ffabrig hefyd i wneud iddo ymestyn ychydig.

Gellir cynhyrchu melfed mewn nifer o orffeniadau a phatrymau e.e. gellir torri’r peil mewn patrymau hyd amrywiol (peil ar ben peil, neu beil dwbl) a gellir amrywio lliw'r peil, i greu nifer o effeithiau hardd. Gellir trin y peil gyda chemegau hefyd i hydoddi rhannau o’r peil,  a datgelu’r ffabrig cefnu wedi’i wehyddu - sy’n ei wneud yn dryloyw mewn mannau (sy’n cael ei adnabod fel Devoré).

Mewn gwniadwaith, caiff y peil ei adnabod fel ‘nap’. Wrth wneud dilledyn o felfed, rhaid gosod darnau’r patrwm ar y ffabrig, gyda’r brig yn yr un cyfeiriad (fel bod llinell lyfn y peil/nap yn wynebu i lawr) neu bydd y dilledyn yn edrych fel ei fod wedi cael ei wneud gyda dau ffabrig lliw gwahanol.

Mathau o felfed

Dyma’r prif fathau o felfed sydd ar gael:

Shiffon: Melfed ysgafn wedi’i wehyddu ar sylfaen shiffon.

Ciselé: Mae’r peil wedi cael ei wneud o ddolenni wedi’u torri a heb eu torri i greu patrwm.

Mâl: Mae ganddo olwg patrymog gloyw. Mae’r peil yn dreuliedig. Fe’i cynhyrchir trwy wasgu’r ffabrig i lawr mewn cyfeiriadau gwahanol neu ei ddirdroi’n fecanyddol pan mae’n wlyb.

Devoré (neu burnout): Caiff rhannau o’r ffabrig eu trin â chemegau i hydoddi’r peil, a chreu patrwm melfed ar ffabrig sylfaen tryloyw (e.e. shiffon).

Boglynnog: Defnyddir rholiwr metel i stampio’r ffabrig â gwres, sy’n cynhyrchu patrwm yn y peil.

Wedi’i forthwylio: Hynod loyw, gyda golwg brith/mâl.

Lyons: Melfed cryf, anhyblyg wedi’i wehyddu’n ddwys, a ddefnyddir ar gyfer hetiau a choleri cotiau fel arfer.

Drych: Melfed mâl meddal ac ysgafn.

Nacré: Caiff y peil ei wehyddu mewn un (neu fwy) lliw, a’r ffabrig sylfaen lliw arall, gan greu effaith symudliw.

Panné: Math o felfed mâl, caiff y peil ei orfodi i un cyfeiriad trwy ddefnyddio pwysau trwm.

Peil-ar-beil: Melfed moethus wedi’i wehyddu gyda phelau uchderau gwahanol i greu patrwm.

Plwsh: Melfed â pheil dwfn a meddal. Caiff ei ddefnyddio’n aml i wneud teganau wedi’u stwffio.

Felôr: Wedi’i gynhyrchu â chefn wedi’i wau, mae’n debyg i felfed, ond mae’n ymestyn ac mae’r peil yn anwastad, felly mae ganddo olwg ychydig yn fwy garw.

Melfedîn: Melfed ffug sydd wedi cael ei wneud o gotwm fel arfer, neu gyfuniad o gotwm a sidan. Mae ei beil yn fyr ac ar ychydig o oledd (uchafswm 3mm). Nid oes ganddo ddisgleirdeb na gwisg melfed.

Ceuog: Wedi’i wehyddu’n fwriadol â rhannau o’r ffabrig heb beil (sidan fel arfer) i ffurfio’r patrwm.

Sut i ofalu am felfed